Nie widzisz swoich kolan? To nie musi być tłuszcz. Sprawdź, czy przyczyną jest obrzęk

„Myślałam, że muszę po prostu bardziej się starać”

To jedno z najczęstszych zdań, jakie słyszę podczas pierwszej wizyty. Aleksandra, masażystka UfMed

Pacjentka schudła 8 kilogramów, a jej nogi wyglądają tak samo. Inna rano bez problemu zapina buty, ale wieczorem czuje ucisk. Kolejna mówi, że przestała widzieć obrys swoich kolan, choć ćwiczy, pilnuje diety i testowała już wszystko, co obiecywało wygładzenie skóry. Wszystkie uznały, że problemem jest tłuszcz. Żadna nie pomyślała o obrzęku i o tym, jak pracuje jej układ limfatyczny.

Spis treści

• Nie widzisz kolan? Najpierw sprawdź, co naprawdę zmienia ich obrys
• Czym jest zastój limfatyczny?
• Cellulit wodny: co naprawdę kryje się pod tą nazwą?
• Lipedema, lipodema czy lipodemia?
• Presoterapia jest modna. Problem zaczyna się wtedy, gdy urządzenie zastępuje kwalifikację
• Dlaczego jeden drenaż nie rozwiązuje przyczyny obrzęku?
• Czy drenaż limfatyczny jest bezpieczny w ciąży?
• Drenaż po operacji i podczas rekonwalescencji
• Co możesz zrobić dziś wieczorem?
• Kiedy zamiast na masaż trzeba zgłosić się do lekarza?
• Najważniejsze nie jest to, jak wyglądają Twoje kolana
• Najczęstsze pytania o drenaż limfatyczny

Nie widzisz kolan? Najpierw sprawdź, co naprawdę zmienia ich obrys

Zatrzymywanie płynu potrafi zmienić wygląd nóg szybciej, niż zmienia się masa ciała. Obrzęk może pojawiać się wokół kostek, nad kolanami, na łydkach i udach. Często nasila się pod koniec dnia, po długim siedzeniu, podróży, podczas upałów albo przed miesiączką.

Najczęściej zwracamy uwagę na kilka sygnałów:

• wieczorem but lub spodnie uciskają bardziej niż rano,
• skarpetki zostawiają głęboki ślad na łydkach,
• obrys kostek albo kolan staje się mniej wyraźny,
• nogi są ciężkie, napięte i wyraźnie bardziej obrzęknięte pod koniec dnia,
• po ucisku skóry przez chwilę pozostaje wgłębienie.

Nie każdy taki objaw oznacza chorobę układu limfatycznego. To jednak wystarczający powód, żeby przestać oceniać ciało wyłącznie przez wagę i przyjrzeć się obrzękowi. Więcej o przyczynach obrzęku nóg i sygnałach alarmowych piszemy w osobnym poradniku.

Czym jest zastój limfatyczny?

Kiedy przez wiele godzin siedzisz, ruszasz się mało albo przez pewien czas jesteś unieruchomiona, tkanki mogą wolniej pozbywać się nadmiaru płynu. Wtedy nogi stają się cięższe, skóra bardziej napięta, a ubrania pod koniec dnia zaczynają uciskać. Jeśli chcesz uporządkować podstawy, zobacz też, czym jest drenaż limfatyczny, jak działa i kto powinien go wykonywać.

Cellulit wodny: co naprawdę kryje się pod tą nazwą?

„Cellulit wodny” to popularne określenie, a nie precyzyjna diagnoza medyczna. W praktyce pod tą nazwą kryją się dwa różne zjawiska:

Te dwa zjawiska mogą występować razem. Gdy tkanka jest obrzęknięta, nierówności bywają bardziej widoczne, a skóra sprawia wrażenie twardszej i mniej elastycznej. Po drenażu nogi mogą wyglądać lżej, a powierzchnia skóry równiej. Nie oznacza to jednak, że masaż usunął tkankę tłuszczową albo trwale zlikwidował cellulit. Zmniejszył się obrzęk, który podkreślał nierówności.

Jeśli nie wiesz, czy problemem jest płyn czy napięcie tkanek, przeczytaj także, jak odróżnić puchnięcie od sztywności.

Lipedema, lipodema czy lipodemia?

W polskich materiałach można spotkać określenia lipedema, lipodema i lipodemia. Najczęściej używa się dziś terminu lipedema. To przewlekła choroba tkanki tłuszczowej, występująca niemal wyłącznie u kobiet. Zmiany zwykle są symetryczne, obejmują nogi, czasem także ramiona, a stopy i dłonie pozostają nieobjęte.

Charakterystyczne mogą być:

• bolesność przy ucisku,
• skłonność do łatwego siniaczenia,
• uczucie ciężkości,
• wyraźna granica tkanki nad kostką, nazywana objawem mankietu.

Dieta i ćwiczenia mogą poprawić ogólny stan zdrowia, ale zwykle nie zmieniają w pełni charakterystycznych proporcji ciała.

Presoterapia jest modna. Problem zaczyna się wtedy, gdy urządzenie zastępuje kwalifikację

Czy presoterapia powoduje żylaki?

Nie ma podstaw, aby twierdzić, że prawidłowo dobrana presoterapia sama z siebie powoduje żylaki. Ryzyko pojawia się gdzie indziej: kiedy zabieg wykonuje się bez wywiadu, bez oceny stanu naczyń, przy nierozpoznanej zakrzepicy albo z ciśnieniem niedopasowanym do osoby.

Widoczne naczynia, ból łydki, duża asymetria obrzęku, przebyta zakrzepica, choroby serca i inne problemy naczyniowe wymagają wcześniejszej oceny medycznej. Sam fakt, że urządzenie jest dostępne w salonie albo w domu, nie oznacza, że jego użycie jest bezpieczne w każdej sytuacji.

Dlaczego indywidualne ciśnienie ma znaczenie?

Ciało nie zawsze jest symetryczne. Jedna noga może być po urazie lub operacji, bardziej obrzęknięta albo inaczej obciążana. Ustawienie identycznego programu dla obu kończyn nie uwzględnia tych różnic. Dlatego intensywność, czas i sposób kompresji powinny wynikać z kwalifikacji, a nie z gotowego programu nazwanego „cellulit” lub „lekkie nogi”.

Ucisk nie powinien wywoływać bólu, drętwienia ani narastającego dyskomfortu. Gdy tak się dzieje, zabieg trzeba przerwać i wyjaśnić przyczynę.

Presoterapia czy drenaż manualny?

To nie znaczy, że jedna metoda zawsze jest dobra, a druga zawsze zła. Liczy się to, czy metoda została dobrana do konkretnej osoby.

Dlaczego jeden drenaż nie rozwiązuje przyczyny obrzęku?

Po pierwszym zabiegu nogi często wydają się lżejsze, a ubrania leżą inaczej. Jeśli jednak pozostają te same warunki, które sprzyjają zastojowi, obrzęk może powrócić. Jednorazowy zabieg nie zmieni liczby godzin spędzanych w bezruchu, sposobu oddychania ani konsekwencji przebytej operacji.

Dlatego pracę planuje się czasem w serii. Nie istnieje jedna właściwa liczba spotkań dla wszystkich. Częstotliwość zależy od przyczyny obrzęku, reakcji organizmu, stanu zdrowia oraz zaleceń lekarza. U jednej osoby celem będzie krótkotrwała ulga po podróży, u innej element dłuższego postępowania przeciwobrzękowego.

Podczas pierwszego spotkania warto ustalić cel, ocenić reakcję tkanek i powiedzieć uczciwie, czy masaż ma w tej sytuacji sens.

Czy drenaż limfatyczny jest bezpieczny w ciąży?

Drenaż może być wykonywany u części kobiet w ciąży, zwłaszcza gdy dokuczają im ciężkie, obrzęknięte nogi. Technika, pozycja i zakres pracy muszą być jednak dostosowane do etapu ciąży i stanu zdrowia. Decyzję najlepiej podejmować po konsultacji z lekarzem prowadzącym, szczególnie gdy ciąża jest zagrożona albo występują choroby współistniejące.

Drenaż po operacji i podczas rekonwalescencji

Po operacji często ruszamy się mniej, a organizm reaguje obrzękiem. Drenaż bywa rozważany po niektórych operacjach ortopedycznych, onkologicznych, brzusznych lub estetycznych, ale moment rozpoczęcia i zakres terapii zależą od rodzaju zabiegu, przebiegu gojenia, stanu rany, ryzyka zakrzepowego oraz zaleceń chirurga.

Nie zaczynamy pracy dlatego, że od operacji minęła określona liczba dni. Zaczynamy wtedy, gdy osoba prowadząca leczenie wyrazi zgodę i nie ma przeciwwskazań. Tak samo z serią: jej długości nie da się uczciwie ustalić bez wiedzy o zabiegu i reakcji organizmu.

W kolejnym artykule szerzej opiszemy, po jakich operacjach i chorobach rozważa się poszczególne rodzaje masażu, kiedy potrzebna jest zgoda lekarza i w jakich sytuacjach zabieg należy odłożyć.

Co możesz zrobić dziś wieczorem?

Jeśli obrzęk jest łagodny, obustronny i znasz jego przyczynę, zacznij od prostych rzeczy:

• zmień pozycję i przejdź się przez kilka minut,
• wykonaj spokojne ruchy stopami i pozwól łydkom popracować,
• odpocznij z nogami lekko uniesionymi,
• oddychaj spokojnie, uruchamiając przeponę,
• nie rozcieraj mocno miejsc z żylakami ani łydki, która boli punktowo.

Domowe sposoby mogą zmniejszyć uczucie ciężkości, ale nie powinny opóźniać diagnostyki nawracającego lub nietypowego obrzęku. Sprawdź też, które codzienne nawyki pomagają utrzymać efekt masażu, a które szybko go osłabiają.

Kiedy zamiast na masaż trzeba zgłosić się do lekarza?

W takich sytuacjach masaż może opóźnić właściwą pomoc. Najpierw potrzebna jest diagnostyka.

Najważniejsze nie jest to, jak wyglądają Twoje kolana

Najważniejsze jest to, dlaczego ich obrys się zmienił. Czasem odpowiada za to zwykłe przeciążenie i wiele godzin bez ruchu. Czasem obrzęk związany z ciążą lub rekonwalescencją. Czasem potrzebna jest diagnostyka lipedemy, niewydolności żylnej albo innej choroby.

Jeśli chcesz sprawdzić, czy drenaż ma sens w Twojej sytuacji, umów konsultację i zobacz drenaż limfatyczny ciała w ofercie UfMed.

Najczęstsze pytania o drenaż limfatyczny

Czy drenaż limfatyczny odchudza?

Nie. Może zmniejszyć obwód wynikający z obrzęku, ale nie usuwa tkanki tłuszczowej.

Czy drenaż usuwa toksyny?

To określenie marketingowe. Układ limfatyczny transportuje płyn tkankowy, białka i komórki odpornościowe. Za przetwarzanie i usuwanie wielu produktów przemiany materii odpowiadają przede wszystkim wątroba i nerki.

Czy drenaż powinien boleć?

Może. Manualny drenaż limfatyczny wykorzystuje rytmiczne, pociągłe ruchy przepychające, wykonywane z umiarkowanym, odpowiednio dobranym uciskiem. Ból w trakcie masażu może pojawić się w miejscach, w których zebrało się więcej chłonki.

Ile zabiegów potrzeba?

To zależy od celu, przyczyny obrzęku i reakcji organizmu. Plan ustala się po wywiadzie i pierwszym spotkaniu. Przy obrzękach związanych z chorobą powinien być częścią szerszego postępowania medycznego.

Czy drenaż można łączyć z presoterapią?

W wybranych sytuacjach tak, jeśli nie ma przeciwwskazań, a parametry zostały dobrane indywidualnie. Presoterapia nie zastępuje diagnostyki ani manualnej oceny tkanek.